Top menu

Open Joodse Huizen in Haarlem op 4 mei

Ook dit jaar wordt er op 4 mei in Haarlem weer de Open Joodse Huizen gehouden. Open Joodse Huizen is een programma van kleinschalige, particuliere herdenkingsbijeenkomsten, waarin herinneringen aan gebeurtenissen en mensen worden opgehaald. Tijdens Open Joodse Huizen vertellen directe getuigen, nazaten, kenners, speurders en ontdekkers persoonlijke verhalen over de Haarlemse Joden en over het joodse leven in en om de Tweede Wereldoorlog. Open Joodse Huizen is een programma van het Joods Cultureel Kwartier i.s.m. lokale organisaties en particulieren.

Schermafdruk 2015-04-27 11.16.49

Hieronder ving u het programma voor Haarlem.

01. Bakenessergracht 46

10.00 en 12.00 uur
In het voormalig woonhuis van rabbijn Simon Philip de Vries en zijn gezin spreken kleindochter Mw. Walma van der Molen-de Vries en rabbijn Shmuel Spiero over het leven en werk van deze beroemde rabbijn. Tevens wordt tijdens de eerste bijeenkomst door rabbijn Shmuel Spiero het gebed voor de doden, de ‘kaddiesj’ uitgesproken.

15.00 uur
Huidige bewoners van het huis serveren hapjes uit de joodse keuken, ook is mevrouw Walma van der Molen- de Vries aanwezig om met bezoekers te praten over haar familiegeschiedenis.

02. L. Costerstraat 15

10.00 en 14.00 uur
Mieke Mulder, kleindochter van Jacob de Vries, vertelt het verhaal van haar familie, de gezinnen Eliasar en Jacob de Vries.

03. Schotersingel 59

12.00 en 14.00 uur
Mw. Bertha Schouten-Goud, nicht van Mozes van der Hoeden en overlevende, vertelt over de familie van der Hoeden.

04. Roerdompstraat 11

13.00 en 16.00 uur
Jack Eljon, overlevende, haalt herinneringen op aan zijn onderduikperiode in de Roerdompstraat.

05. Emmalaan 30

10.00, 14.00 en 16.00 uur
Jan Swaan, bewoner, vertelt over het echtpaar de Vries – van Praag en hun zoontje Jopie.

Twee maanden nadat Siegfried de Vries en Lottie de Vries – van Praag in de Emmalaan 30 komen wonen, wordt in 1938 hun zoontje Jopie in geboren. Hij wordt vernoemd naar zijn opa Jozef van Praag. Siegfried is dan werkzaam in de lijstenmakerij van zijn vader in de Kruisstraat. Het gezin geeft in augustus 1942 geen gehoor aan de oproep om zich te melden voor deportatie en verdwijnt uit Haarlem. Siegfried en Lottie duiken onder in Rotterdam, waar zij zijn opgepakt op 16 april 1943. Een maand later worden zij vermoord in Sobibor. Jopie duikt onder in Driebergen, waar hij in januari 1944 wordt opgepakt. Nog dezelfde maand wordt hij vermoord in Auschwitz. Een gewoon gezin, zomaar verdwenen …

06. Schouwtjeslaan 53 zwart

13.00 en 15.00 uur
Aan de hand van plakboeken en getuigenissen vertelt Klaartje Pompe het verhaal van de familie Snijders.

Vanaf 1936 wonen Jakob Snijders en Helena Snijders-Zwart, samen met hun zoon Leo Snijders (5 april 1927) in de Schouwtjeslaan 53 zwart. Vanaf juli 1941 verzamelt Leo, een Joodse leerling van het Stedelijk Gymnasium Haarlem, systematisch alle krantenartikelen die betrekking hebben op de oorlog en de Duitse bezetting. Die plakt hij in drie schriften, die hij zijn ‘krantendagboek’ noemt. Als Joodse leerling moet Leo in oktober 1941 van school af, waarna hij het Joods Lyceum in Haarlem bezoekt. Na hiertoe opgeroepen te zijn meldt het gezin zich op dinsdag 25 augustus 1942 bij de Leidsevaart-Westergracht voor deportatie.
Aan de hand van de plakboeken, getuigenverklaringen en overig onderzoek, vertelt Klaartje Pompe over het gezin Snijders.

07. Verspronckweg 72

11.00 uur en 13.00 uur
Frits Gies, wiens ouders bevriend waren met de Familie Drilsma, vertelt over zijn herinneringen aan Herbert Drilsma.

15.00 uur
Wim de Wagt, historicus en auteur van het boek ‘Blijf ik geen mens?’ vertelt over het leven van de bekende Haarlemse jurist Herbert Drilsma.

Herbert Otto Drilsma was voor de oorlog gemeenteraadslid voor de SDAP in Haarlem. Hij was lid van de Joodse raad van Haarlem. Op 30 januari 1943 vond in de omgeving van de Verspronckweg in Haarlem een aanslag plaats op een Duitse onderofficier. Als represaille werd onder meer een groep van tien prominente Haarlemmers gearresteerd. Op 2 februari 1943 werden deze mannen in de duinen van Bloemendaal gefusilleerd. Herbert Drilsma was één van deze tien mannen. Het verhaal over het leven van Herbert Drilsma wordt verteld in zijn voormalig woonhuis.

08. Duinoordstraat 79

11.00 uur
Dochter, mevrouw Roti Heertje – Salomons vertelt het verhaal van haar ouders, het gezin Salomons.

Mevrouw Roti Heertje-Salomons vertelt in haar voormalig ouderlijk huis aan de Duinoordstraat 79 in Haarlem de geschiedenis van haar familie, van vader Herman Louis Salomons en moeder Annie Salomons-Swart en haarzelf.
Mw. Roti Heertje- Salomons neemt ons mee op de vele omzwervingen die zij als kleine kleuter heeft moeten doorstaan, van het ene onderduikadres naar het andere, van het ene gezin naar het andere, gescheiden van haar moeder en vader en vertelt hoe zij na de oorlog weer werd verenigd met haar moeder en wederom moest leren aarden in een ander milieu.
Mw. Roti Heertje- Salomons en haar moeder hebben beiden, apart van elkaar, de oorlog overleefd.
Vader en veel andere familieleden zijn vermoord in Auschwitz en Sobibor.

09. Groot Heiligland 27

11.00 en 16.00 uur
Let op: ingang linker zijvleugel, 2e verdieping Jolesziekenhuis, voormalig Joods (‘Joles’) ziekenhuis.
Albert de Vries vertelt over de geschiedenis van het ‘Jolesziekenhuis’ dat van 1930 tot 1943 bestond en waarin hij in 1938 werd geboren.

Groepsfoto tijdens de bouw van het Joodse (Joles) Ziekenhuis met het het kerkbestuur van de Israëlitische Gemeente te Haarlem, 1930.

Groepsfoto tijdens de bouw van het Joodse (Joles) Ziekenhuis met het het kerkbestuur van de Israëlitische Gemeente te Haarlem, 1930.

De Haarlemse zakenman Mozes Joles stierf in 1927 op tachtigjarige leeftijd in grote welstand. Zijn zus Sientje was een jaar tevoren overleden in het Diaconessenziekenhuis. Tijdens zijn leven stond Joles niet bekend als een vrijgevig man. Maar volgens de overlevering hebben de omstandigheden rond de dood van zijn zuster een grote indruk op hem gemaakt. Mozes Joles besloot zijn gehele vermogen (netto fl. 460.000) te bestemmen voor de bouw van een Haarlems Joods ziekenhuis. In zijn testament, opgemaakt twee manden na de dood van Sientje, bepaalde hij dat in dit ziekenhuis Joodse leefregels moesten gelden. Er mocht bovendien geen klassenonderscheid bestaan. Iedereen moest gelijk worden behandeld. Het gebouw moest binnen drie jaar na zijn overlijden klaar zijn.

Dit ‘Nederlandsch-Israëlietisch Joles-Ziekenhuis te Haarlem’ was na Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam het vijfde Joodse ziekenhuis in het land. Het bestuur sloot met het naastgelegen Sint Elisabeth’s Gasthuis een overeenkomst waarbij de exploitatie in handen kwam van dit katholieke ziekenhuis. Op 23 december 1930 werd het Joles Ziekenhuis geopend. In het najaar van 1942 werd het door de bezetter onteigend en begin 1943 vertrokken de laatste patiënten.

Albert (Awraham) de Vries werd in 1938 in dit ziekenhuis geboren. Hij groeide op in Haarlem. In 1962 emigreerde hij naar Israël. De heer De Vries komt naar het Groot Heiligland om over de geschiedenis van zijn geboorteplek te vertellen.

10. Sportweg 8 (Stadion FC Haarlem-Kennemerland)

13.00 uur
Bij het oorlogsmonument in het stadion vertelt Albert de Vries over zijn vader Juda Heijman de Vries (1900-1943), de beroemde keeper van HFC Haarlem. Hij wordt daarbij geïnterviewd door mevrouw Ziggy Klazes.

Met: Juda Heijman de Vries
Juda Heijman de Vries was voor de Tweede Wereldoorlog de befaamde doelverdediger van voetbalclub HFC Haarlem. Zijn onverschrokkenheid was legendarisch en hij werd alom gewaardeerd. Juda was kleermaker van beroep en woonde met zijn gezin aan de Van Riebeecklaan. Tijdens de bezetting zat hij ondergedoken aan het Wilsonplein – maar hij werd door Nederlanders verraden. Juda de Vries werd op 12 mei 1943 in Sobibor vermoord, 42 jaar oud.

Zijn vrouw en zoon Albert (Awraham, in 1938 geboren in het ‘Joles Ziekenhuis’) overleefden de sjoa. Albert groeide op in Haarlem en speelde in de jaren 1948-1962 voetbal bij de Koninklijke HFC. In 1962 emigreerde hij naar Israël. Nu komt hij naar het voetbalstadion om te vertellen over zijn beroemde vader. Het interview wordt afgenomen door mw. Ziggy Klazes.

HFC Haarlem keeper Juda de Vries in actie, 1925 foto: Noord-Hollands Archief

HFC Haarlem keeper Juda de Vries in actie, 1925 foto: Noord-Hollands Archief

11. Tempelierstraat 19

12.00 en 16.00 uur
In haar geboortehuis vertelt Jeanette Waage-Viskil aan de hand van getuigenissen over het leven van de familie Zadok de Raaij.

12. Lange Begijnestraat 9 (voormalige Haarlemse synagoge- nu de Toneelschuur)

11.00 uur
Alexander de Bruin, historicus bij het Noord Hollands Archief, vertelt over de geschiedenis van de Haarlemse synagoge die ooit op deze plaats stond, en over het vooroorlogse joodse leven in en om deze synagoge.

13.00 en 15.00 uur
Esther Gijze vertelt de geschiedenis van haar vader en haar familie, die zich gedeeltelijk afspeelde in de Bisschop Ottostraat 29 in Haarlem.

Synagoge Haarlem, verwoest door brand in 1953. Op deze plaats staat nu de Toneelschuur.

Synagoge Haarlem, verwoest door brand in 1953. Op deze plaats staat nu de Toneelschuur.

13. Gasthuisstraat 32 (De Stadsbibliotheek Haarlem, gele zaal)

12.00 en 14.00 uur
Peter Zuidweg, overbuurjongen van de familie Ketellapper in de Bisschop Ottostraat, vertelt het verhaal van de familie Hartog Ketellapper aan de hand van bevindingen na uitgebreid archiefonderzoek.

14. Lange Begijnestraat 9 (De Toneelschuur)

21.00-22.00 uur
‘Theater na de dam’ voorstelling door Stichting Swarte Kunst. Een inleiding over het werk van Jan Wolkers, het boek en de voorstelling De Perzik van Onsterfelijkheid’. Vervolgens zullen er enkele scénes gespeeld worden uit de voorstelling ‘De Perzik van Onsterfelijkheid’.

Kaartverkoop voor deze voorstelling via kassa Toneelschuur.

Reageren is niet (meer) mogelijk.